PMS klachten? Waarom het niet alleen over hormonen gaat
Geschreven door Lotte Boekhout
Je kent het misschien wel: je partner laat de handdoeken slingeren, en voor je het weet, schiet je uit je slof. Of je staat in de keuken, roert in de pan en merkt ineens dat je begint te huilen. Het voelt alsof alles opeens te veel is. Een paar dagen later begint je menstruatie en denk je: “Oh… Dit was het.”
Premenstrueel syndroom (PMS) is voor veel vrouwen een terugkerend patroon van lichamelijke en emotionele klachten. Maar de waarheid is dat PMS veel meer is dan alleen een hormonaal probleem. Als je merkt dat de klachten maand na maand blijven terugkeren, dan is het tijd om niet alleen de hormonen te onderzoeken, maar ook de lagen daaronder. En dat is waar ik je in deze blog in meeneem.
Wat gebeurt er in jouw lichaam tijdens PMS?
PMS-klachten worden veroorzaakt door hormonale schommelingen in de tweede helft van je cyclus. Na je eisprong daalt oestrogeen en stijgt progesteron. Het hormoon dat je helpt kalmeren en ontspannen. Maar (als je niet zwanger bent) daalt progesteron vlak voor je menstruatie behoorlijk snel. Deze plotselinge daling van hormonen kan ervoor zorgen dat je zowel lichamelijke als mentaal-emotionele klachten ervaart.
Jij herkent misschien klachten zoals hoofdpijn, moeite met slapen, pijnlijke borsten of een opgeblazen gevoel. Misschien merk je in de dagen voor je menstruatie ook dat je sneller emotioneel bent, dat je stemmingswisselingen hebt, of dat je piekert over dingen die normaal geen probleem zijn. Wat interessant is, is dat vrouwen allemaal net wat anders reageren op deze hormonale veranderingen. Bij de een leidt het tot boosheid en prikkelbaarheid, bij de ander tot vermoeidheid of somberheid.
PMS-klachten worden dus veroorzaakt door de hormonale schommelingen die vlak voor je menstruatie plaatsvinden. Maar PMS wordt niet veroorzaakt door een tekort of een teveel aan hormonen. Dat is een veelvoorkomend misverstand. Het gaat vooral om hoe gevoelig jouw lijf, zenuwstelsel en brein reageren op deze hormonale schommelingen. En daar ligt voor vrouwen een belangrijke sleutel om de PMS-klachten aan te pakken.
Leefstijl en PMS
Wat niet iedereen weet, is dat PMS je ook laat zien hoe je de rest van je maand hebt geleefd. Hoeveel slaap heb je gehad? Heb je goed voor jezelf gezorgd en voldoende rust genomen?
Je leefstijl speelt namelijk een grote rol. Slaap, voeding en beweging spelen een belangrijke rol bij hormonale balans. Een voedzaam dieet dat bijvoorbeeld rijk is aan magnesium en omega 3 kan je hormonale systeem ondersteunen. Ook beweging helpt, maar het gaat erom dat je beweging afstemt op je cyclus. Te zwaar sporten in de tweede helft van de cyclus kan juist meer stress veroorzaken. Probeer in plaats daarvan een rustige wandeling of yoga. Het zijn allemaal kleine dingen die je lijf helpen om zich beter aan te passen aan de hormonale veranderingen.
Het zenuwstelsel en PMS
Wat veel vrouwen niet beseffen, is welke rol het zenuwstelsel speelt bij PMS. Jouw lichaam is continu bezig met de vraag: ben ik veilig en kan ik ontspannen? Als je langdurig stress ervaart, raakt je zenuwstelsel uit balans.
Wat ik vaak zie, is dat PMS-klachten een weerspiegeling kunnen zijn van hoe je zenuwstelsel functioneert. Boosheid, irritatie en onrust zijn bijvoorbeeld signalen dat je systeem in de vecht- of vluchtstand zit. Je lichaam staat als het ware “aan” en blijft op scherp staan. Somberheid, uitputting of leegte wijzen daarentegen vaak op een freeze-stand. Je voelt je uitgecheckt. Alsof je lichaam en zenuwstelsel de stekker eruit trekken en op de rem gaan.
Het bijzondere is dat die klachten vaak niet “opeens” ontstaan. De premenstruele fase, waarin je gevoeliger bent door hormonale veranderingen, maakt vaak zichtbaar wat er eigenlijk de hele maand al is opgebouwd.
Wil je hier meer over leren? In mijn gratis werkboek De taal van het vrouwenlichaam neem ik je mee in de verbinding tussen je lichaam, je zenuwstelsel, emoties, je bekkengebied en jouw vrouwengezondheid. Het helpt je de signalen van je lichaam beter te begrijpen. Met oefeningen, inzichten, tips en reflectievragen ga je zelf aan de slag. Download het werkboek HIER en zet vandaag de eerste stap naar een diepere verbinding met jezelf.
Wat probeert PMS je te vertellen?
Het kan nuttig zijn om jezelf die premenstruele week eens goed te observeren. Wat voel je precies?
Is het vooral prikkelbaarheid, boosheid of gejaagdheid? Kun je niet stilzitten, snauw je mensen af, voelt alles als “te veel”? Dan zit je waarschijnlijk in een vecht- of vluchtstand. Je zenuwstelsel blijft op het gaspedaal duwen.
Of merk je juist somberheid, uitputting of de behoefte om nergens heen te gaan en onder een dekentje te kruipen? Dan zit je waarschijnlijk in een freeze-stand. Je voelt je uitgecheckt. Je zenuwstelsel heeft op de rem gedrukt.
Als je je bewust wordt van wat je voelt, kun je ontdekken wat jouw lichaam en zenuwstelsel je eigenlijk proberen te vertellen. Hoe je eerder die maand met spanning, emoties en je eigen grenzen bent omgegaan, kan je misschien iets vertellen over wat er tijdens je PMS-fase naar boven komt.
Soms laat PMS je ook iets zien dat langer speelt en over hoe je omgaat met emoties. Boosheid kan bijvoorbeeld een signaal zijn dat je grenzen hebt genegeerd. Verdriet kan betekenen dat je iets hebt weggestopt. Die klachten tijdens PMS ontstaan niet alleen door hormonale schommelingen, maar doordat je emoties de rest van de maand (of mogelijk langer in je leven) niet hebt toegelaten.
Zie emoties als een strandbal die je onder water houdt. Het lukt misschien even, maar vroeg of laat schiet die bal met kracht omhoog. Hoe langer je iets probeert te negeren, hoe sterker het wordt. Wat je in die PMS-week ervaart, is niet alleen een gevolg van wat je voelt op dat moment, maar van wat je eerder niet hebt toegelaten.
Dus stel jezelf eens de vraag: welke emoties komen bij mij premenstrueel het meest naar boven? Wat zou mijn lichaam me daarover willen vertellen?
Waarom het belangrijk is om rust op tijd in te plannen
Wat ik zoveel zie gebeuren, is dat we gedurende onze cyclus te weinig ruimte maken voor echte rust en herstel. We blijven vaak maar doorgaan en staan daardoor veel te lang “aan”.
En als we dan eindelijk rust nemen, is het vaak pas wanneer het eigenlijk al te laat is. Veel vrouwen proberen tijdens hun menstruatie, of soms al eerder wanneer de PMS-klachten opspelen, wat meer rust te pakken. Ze maken hun agenda leeg en nemen wat meer ruimte voor zichzelf. Alleen: eigenlijk zijn we dan al te lang doorgegaan.
Wat ik je wil meegeven: begin eerder met rust nemen. Veel eerder. Eigenlijk direct na je ovulatie, als je progesteron gaat stijgen, vraagt je lichaam al om meer rust. Als je meteen na je ovulatie begint met rust pakken, krijgt je lijf ruimte om spanning tijdig te verwerken. Het is een natuurlijke uitnodiging van je cyclus om meer naar binnen te keren, naar jezelf te luisteren en die verbinding te herstellen. Dat hoeft niet groots te zijn. Kies voor eenvoudige dingen, zoals een avond eerder naar bed, een ontspannen yin-yogales, een rustige wandeling of gewoon een moment waarop je even niks helemaal doet.
Zelf merk ik dus ook meteen. Als ik te laat rust pak, voel ik me gewoon veel emotioneler vlak voor mijn menstruatie. Het voelt echt als een opstapeling van van alles wat er dan uitkomt. En als ik wel die rust pak in mijn hele cyclus, vooral in de tweede helft, voel ik me zoveel stabieler en meer in balans.
Tot slot
PMS is meer dan een hormonale disbalans. Het is een spiegel die je laat zien hoe je leeft, hoe je omgaat met emoties en hoe je voor jezelf zorgt. En door hiermee aan de slag te gaan, kun je vaak al veel veranderen. Niet door je klachten weg te duwen, maar juist door te luisteren naar wat het je probeert te vertellen.
Praktijk Lotte Boekhout
Ben jij als vrouw op zoek naar meer verbinding met jezelf, je lichaam, je gevoel en jouw vrouwelijke energie? Of ervaar je klachten rond je vrouwelijke gezondheid en wil je je lijf hier liefdevol in ondersteunen? Nieuwsgierig wat er voor jou mogelijk is?Je bent welkom voor een gratis inzichtsessie.