PMS klachten? Waarom het niet alleen over hormonen gaat

Geschreven door Lotte Boekhout

Je kent het misschien wel: je partner laat de handdoeken slingeren, en voor je het weet, schiet je uit je slof. Of je staat in de keuken, roert in de pan en merkt ineens dat je begint te huilen. Het voelt alsof alles opeens te veel is. Een paar dagen later begint je menstruatie en denk je: “Oh… Dit was het.”

PMS, het premenstrueel syndroom, is voor veel vrouwen een terugkerend patroon van lichamelijke en emotionele klachten. Maar PMS gaat wat mij betreft over meer dan alleen je hormonen.

Want als je iedere maand opnieuw merkt dat je in de week voor je menstruatie verandert, kan het interessant zijn om verder te kijken. Niet alleen naar wat je hormonen doen, maar ook naar hoe je zenuwstelsel reageert, hoeveel spanning je vasthoudt en wat er misschien al langer in je speelt. En precies daar wil ik je in deze blog in meenemen.

Wat gebeurt er in jouw lichaam tijdens PMS?

PMS-klachten ontstaan in de tweede helft van je cyclus, wanneer je hormonen veranderen. Na je eisprong daalt het oestrogeen en stijgt het progesteron. Progesteron heeft onder andere invloed op je stemming en kan een meer kalmerend effect hebben. Als je niet zwanger bent, daalt progesteron richting je menstruatie vervolgens weer.

Die hormonale veranderingen kunnen ervoor zorgen dat je in de dagen voor je menstruatie zowel lichamelijk als emotioneel anders reageert. Misschien herken je het. Je hebt hoofdpijn, je borsten zijn gespannen, je buik voelt opgeblazen of je slaapt ineens slechter. Maar het kan ook zijn dat je sneller emotioneel wordt, meer piekert of veel heftiger reageert op dingen die je normaal gesproken prima van je af kunt laten glijden.

En dat verschilt behoorlijk per vrouw. De een wordt vooral prikkelbaar en boos. De ander voelt zich juist moe, verdrietig of teruggetrokken. We reageren allemaal net weer anders op de veranderingen die in ons lichaam plaatsvinden.

PMS-klachten worden dus veroorzaakt door de hormonale schommelingen die vlak voor je menstruatie plaatsvinden. Maar dat is niet het hele verhaal. PMS wordt niet veroorzaakt door een tekort of een teveel aan hormonen. Het lijkt er vooral op dat sommige vrouwen gevoeliger reageren op de normale hormonale veranderingen die in deze fase van de cyclus plaatsvinden.

En juist die gevoeligheid maakt het interessant om niet alleen naar je hormonen te kijken, maar ook naar je zenuwstelsel en emoties.

Leefstijl en PMS

Wat ik mooi vind aan je cyclus, is dat die je soms letterlijk laat zien hoe het met je gaat. Het kan een spiegel zijn. Want hoe heb je de afgelopen weken geleefd? Heb je genoeg geslapen? Heb je tijd genomen om te herstellen? Heb je goed gegeten? Heb je veel gesport? Of ben je eigenlijk al weken over je eigen grenzen heen aan het gaan?

Je leefstijl kan invloed hebben op hoe je je voelt rondom je cyclus. Slaap, voeding, beweging en stress spelen allemaal een rol in hoe je lichaam met veranderingen omgaat.

Voeding met voldoende voedingsstoffen, waaronder bijvoorbeeld magnesium en omega 3, kan je lichaam ondersteunen. Ook bewegen kan helpen om je beter te voelen. Maar meer is niet altijd beter.

Het zenuwstelsel en PMS

Wat ik bij PMS minstens zo interessant vind, is de rol van je zenuwstelsel. Wanneer je langere tijd veel stress ervaart, kan het moeilijker worden voor je lichaam om echt tot rust te komen. Je blijft als het ware een beetje “aan” staan.

En wat ik vaak zie, is dat de premenstruele fase dit extra zichtbaar kan maken. Je hormonale veranderingen kunnen ervoor zorgen dat je gevoeliger bent voor prikkels en emoties. Dingen die je de rest van de maand nog redelijk makkelijk kunt opvangen, kunnen ineens veel harder binnenkomen.

De irritatie of de onrust die opeens voelt. De behoefte om even helemaal met rust gelaten te worden. Het lijkt dan misschien alsof die gevoelens ineens uit het niets ontstaan. Maar vaak zijn ze niet nieuw.

Bij boosheid, irritatie en onrust kan het bijvoorbeeld voelen alsof je zenuwstelsel voortdurend op het gaspedaal staat. Je bent sneller geprikkeld, kunt minder hebben en hebt misschien het gevoel dat iedereen iets van je wil.

Aan de andere kant kun je je juist terugtrekken. Je bent moe, leeg of somber en wilt eigenlijk alleen maar onder een dekentje liggen. Ook dat kan een manier zijn waarop je lichaam reageert wanneer het te veel is geweest. De PMS-fase kan daardoor soms zichtbaar maken wat er de rest van de maand al in je is opgebouwd.

Wil je hier meer over leren? In mijn gratis werkboek De taal van het vrouwenlichaam neem ik je mee in de verbinding tussen je lichaam, je zenuwstelsel, emoties, je bekkengebied en jouw vrouwengezondheid. Het helpt je de signalen van je lichaam beter te begrijpen. Met oefeningen, inzichten, tips en reflectievragen ga je zelf aan de slag. Download het werkboek HIER en zet vandaag de eerste stap naar een diepere verbinding met jezelf.

Wat probeert PMS je te vertellen?

Misschien is dat wel een interessante vraag om jezelf eens te stellen. Wat probeert mijn lichaam mij eigenlijk te vertellen?

Kijk eens naar wat er in die premenstruele week bij jou gebeurt. Word je vooral boos en prikkelbaar? Ben je gejaagd en kun je moeilijk stilzitten? Snauw je mensen af en voelt alles je net even te veel? Of trek je je juist terug? Ben je uitgeput, verdrietig en heb je nergens meer zin in?

Door daar wat bewuster naar te kijken, kun je misschien patronen gaan herkennen. Misschien ontdek je bijvoorbeeld dat je in de weken ervoor voortdurend over je eigen grenzen bent gegaan. Dat je overal “ja” op hebt gezegd, terwijl je eigenlijk “nee” voelde. Of dat je al weken spanning vasthoudt zonder daar echt iets mee te doen.

Soms kan boosheid je laten zien dat er ergens een grens is overschreden. Misschien door iemand anders, maar misschien ook door jezelf. Verdriet kan je laten voelen dat er iets is wat je al een tijdje probeert weg te stoppen. En dat betekent niet dat iedere PMS-klacht een specifieke boodschap heeft. Zo simpel is het natuurlijk niet.

Maar het kan wel interessant zijn om jezelf die vraag te stellen. Wat voel ik eigenlijk? En waarom raakt dit me nu zo?

Ik vergelijk emoties vaak met een strandbal die je onder water probeert te houden. Dat lukt een tijdje. Je kunt doen alsof er niets aan de hand is en gewoon doorgaan met je dag. Maar ondertussen kost het je wel steeds kracht om die bal onder water te houden. En zodra je even minder kracht hebt, komt hij omhoog.

Zo kunnen emoties soms ook werken. Wat je de rest van de maand hebt weggeduwd, kan in je PMS-week ineens veel meer ruimte innemen. Niet omdat die emotie daar opeens is ontstaan, maar misschien omdat je hem niet meer zo makkelijk kunt onderdrukken.

Dus misschien is de vraag niet alleen: Niet alleen: hoe kom ik van mijn PMS af? Maar ook: Welke emoties komen bij mij iedere maand terug? En wat vertellen die mij?

Waarom het belangrijk is om rust op tijd in te plannen

Wat ik zoveel zie gebeuren, is dat we gedurende onze cyclus te weinig ruimte maken voor rust en herstel. De hele maand gaan we door. Nog even dit. Nog even dat. En ergens weten we misschien best dat we moe zijn, maar we gaan toch door.

Totdat onze menstruatie eraan komt. Dan denken we: nu moet ik echt even rustig aan doen. En natuurlijk is het fijn om tijdens je menstruatie wat meer ruimte te maken. Maar misschien hoeft het niet pas als je al klachten hebt.

Misschien kun je veel eerder beginnen. Na je eisprong verandert er sowieso iets in je lichaam. Progesteron stijgt en veel vrouwen merken dat ze in de tweede helft van hun cyclus wat meer behoefte hebben aan rust en naar binnen keren.

Dat kun je zien als een uitnodiging van je lichaam om iets eerder op de rem te trappen. Niet om ineens je hele leven om te gooien. Maar misschien wel om die avond een uurtje eerder naar bed te gaan. Een rustige wandeling te maken. Een yin-yogales te doen. Een avondje niets te plannen. Of gewoon even op de bank te zitten zonder dat je ondertussen nog iets “moet”.

Want als je pas rust neemt wanneer je PMS al volop aanwezig is, ben je misschien eigenlijk al te laat.

Zelf merk ik dat ook. Als ik te lang doorga en pas rust neem wanneer mijn lichaam er echt om vraagt, merk ik dat ik in de dagen voor mijn menstruatie veel emotioneler ben. Het voelt dan alsof alles wat ik de weken ervoor heb opgestapeld er ineens uitkomt. Maar als ik gedurende mijn hele cyclus beter luister en vooral na mijn ovulatie wat meer rust inbouw, voelt het voor mij heel anders.

Ik voel me stabieler. Ik heb meer ruimte in mijn hoofd. En mijn emoties voelen minder alsof ze me ineens overvallen.

Tot slot

PMS is meer dan een hormonale disbalans. Het is een spiegel die je laat zien hoe je leeft, hoe je omgaat met emoties en hoe je voor jezelf zorgt. En door hiermee aan de slag te gaan, kun je vaak al veel veranderen. Niet door je klachten weg te duwen, maar juist door te luisteren naar wat het je probeert te vertellen.

Ga naar mijn nieuwste artikelen over de vrouwenwelzijn

• Wat psychedelica, hormonen en de vrouwelijke cyclus met elkaar te maken hebben
• Psychedelische therapie: wat is het en hoe werkt het?
• Psychedelica en PMS ~ Waarom timing in je cyclus alles uitmaakt
• PMS Klachten? Waarom het niet alleen over hormonen gaat
• Microdosing met truffels voor je cyclus en hormonale balans