Leven met je cyclus, in plaats van ertegenin: wat psychedelica en hormonen met de vrouwelijke cyclus te maken hebben
Op de ochtend van de ceremonie word ik wakker met buikpijn. Ik zit op dag 38 van mijn cyclus. Meestal word ik rond dag 30 of 31 ongesteld, maar de afgelopen maanden is er iets aan het veranderen. Mijn cycli worden langer en mijn menstruatie komt steeds later.
Een paar uur later lig ik op een matras in een warme woonkamer, omringd door alleen vrouwen. Een andere begeleider leidt de ceremonie, waarbij momenten van stilte worden afgewisseld met klanken van instrumenten uit Oosterse muziektradities.
Ik neem de truffels. Mijn lichaam voelt zwaarder en langzaam zak ik dieper in de reis. Beelden, herinneringen en emoties komen voorbij. Toch keer ik steeds terug naar dezelfde plek: mijn onderbuik. Het voelt alsof daar iets gezien wil worden.
Halverwege de ceremonie begint mijn menstruatie. Toeval? Misschien. Maar zo voelt het niet.
Op dat moment begeleidde ik al jaren psychedelische ervaringen. Ik dacht veel na over voorbereiding, integratie, het creëren van een veilige setting en de omstandigheden voor een reis. Maar één vraag was nooit bij me opgekomen: waar in haar cyclus zit deze persoon?
Dat voelt me nu vreemd. In het leven van miljarden vrouwen is er sprake van een hormonale cyclus die invloed kan hebben op energie, stemming, slaap, pijn en seksualiteit. Toch krijgt de cyclus binnen de psychedelische wereld nog weinig aandacht.
Een historische blinde vlek
De psychedelische wereld heeft deze blinde vlek niet gecreëerd. Lange tijd gold in medisch onderzoek het mannenlichaam als norm, waardoor er hardnekkige lacunes zijn ontstaan in onze kennis over de gezondheid van vrouwen.
Diezelfde blinde vlek is zichtbaar in het psychedelisch onderzoek.
Wat zegt de wetenschap?
Het onderzoek naar psychedelica is de afgelopen jaren snel gegroeid, vooral op het gebied van mentale gezondheid. Onderzoek naar hormonen, de menstruatiecyclus en verschillende levensfasen van vrouwen staat echter nog in de kinderschoenen.
In een verkennend onderzoek werden elf vrouwen met premenstruele dysfore stoornis (PMDD) geïnterviewd. Dit is een ernstige cyclusgerelateerde aandoening waarbij stemmingsklachten en andere symptomen vóór de menstruatie optreden en het dagelijks leven verstoren. De deelnemers beschreven minder emotionele ontregeling en meer zelfcompassie na het gebruik van psilocybine. Sommigen planden hun sessies bewust rond hun cyclus; enkelen vermeden de luteale fase omdat die voor hen emotioneel intenser of onvoorspelbaarder voelde. Het onderzoek was klein, kwalitatief en gebaseerd op zelfrapportage. Het kan daarom niet aantonen dat psilocybine PMDD behandelt.
Tijdens ICPR 2026 stelde neurowetenschapper Grace Blest-Hopley dat veranderingen die samenhangen met de cyclus zowel de effecten van een psychedelische stof als de mindset waarmee een vrouw aan de ervaring begint kunnen beïnvloeden. Met andere woorden: de cyclus kan zelf onderdeel zijn van set en setting. In haar gepubliceerde werk met Zahira Ziva Cohen pleit ze ervoor dat onderzoekers de menstruatiefase en hormonale factoren vastleggen, in plaats van vrouwelijke deelnemers te behandelen als één onveranderlijke groep.
Blest-Hopley wees ook op het 28andMe-project, waarin één vrouw gedurende een volledige menstruatiecyclus elke dag bloedtesten en hersenscans onderging. Haar hersennetwerken bleven grotendeels stabiel, maar onderzoekers zagen rond de eisprong een tijdelijke reorganisatie. Eén persoon kan niet alle vrouwen vertegenwoordigen, maar het onderzoek maakt de kennislacune tastbaar: de fase van de cyclus kan worden gemeten en kan ertoe doen.
Cyclusbewustzijn
De afgelopen jaren merk ik een bredere beweging richting meer bewustzijn van de cyclus: leren patronen te herkennen in energie, stemming en lichamelijke signalen. In mijn praktijk vertellen steeds meer vrouwen dat ze niet langer tegen hun lichaam willen vechten. Ze willen leren ermee samen te werken.
Tegelijkertijd groeit de belangstelling voor psychedelica. Dat roept een belangrijke vraag op: kunnen psychedelica sommige vrouwen helpen om zich op een andere manier tot hun cyclische lichaam te verhouden?
Microdoseren en je cyclus
Sommige vrouwen vertellen mij dat microdoseren hen helpt om meer aandacht te hebben voor hun emoties, energie, lichamelijke signalen en behoeften. Sommigen kiezen ervoor alleen in de luteale fase te microdoseren: de periode tussen de eisprong en de menstruatie, waarin zij meer behoefte voelen aan rust, reflectie of emotionele steun.
Dit zijn persoonlijke ervaringen, geen klinisch bewijs. Wetenschappelijk onderzoek naar microdoseren in relatie tot de menstruatiecyclus ontbreekt op dit moment en ervaringen verschillen.
Vrouwen delen online vergelijkbare, uiteenlopende ervaringen. Een Reddit-gebruiker schreef: “Ik denk dat microdoseren je bewuster maakt van je gedachten en gevoelens. Ik zie de menstruatiefase als een reinigend deel van de maandelijkse cyclus. Microdoseren kan je helpen beter op je emoties af te stemmen, waardoor je je in deze periode misschien emotioneler voelt.”
Het verhaal van Liza
Liza (29) kwam bij mij nadat bij haar PCOS was vastgesteld, een hormonale en metabole aandoening die de eisprong kan beïnvloeden en cycli onregelmatig kan maken. In de tweede helft van haar cyclus had ze last van heftige stemmingswisselingen. Ze voelde zich prikkelbaar, emotioneel en uitgeput. Ook worstelde ze al jaren met haar gewicht, haar relatie met eten en het gevoel dat haar lichaam tegen haar werkte.
Tijdens haar innerlijke reis voelde ze zich verbonden met de vrouwen in haar familie: haar moeder en grootmoeder. Ze herkende overtuigingen over vrouw-zijn en het vrouwenlichaam die van generatie op generatie waren doorgegeven: sterk zijn, altijd doorgaan, niet te veel voelen en voldoen aan de verwachtingen van anderen.
Ze zag hoe lang ze haar lichaam had behandeld als iets dat gerepareerd moest worden, in plaats van als iets om naar te luisteren. Haar PCOS verdween niet na de psychedelische ervaring. Dat was ook nooit de verwachting.
Wat veranderde, was haar relatie met haar lichaam. Ze begon haar cyclus bewuster bij te houden, maakte in de tweede helft meer ruimte voor rust en luisterde aandachtiger naar haar behoeften.
Je cyclus als onderdeel van de voorbereiding
In de psychedelische wereld hebben we het vaak over set en setting: iemands mindset en de omgeving waarin een ervaring plaatsvindt. Ook het lichaam hoort bij dat gesprek.
Het lichaam van een vrouw voelt niet elke dag hetzelfde. De fase van haar cyclus kan een andere context geven aan een psychedelische ervaring, al is er nog niet genoeg bewijs om één ‘beste’ fase aan te wijzen. Misschien is een nuttigere vraag: welke fase van mijn cyclus past het beste bij de intentie die ik meeneem in deze reis, en welke steun heb ik daarbij nodig?
De fases hieronder zijn een leidraad, geen schema. Cycli verschillen en menstruatie is technisch gezien het begin van de folliculaire fase, niet een aparte hormonale fase.
Menstruatie
Tijdens de menstruatie hebben sommige vrouwen meer behoefte aan rust en tijd naar binnen. Voor hen kan een psychedelische ervaring in dit deel van de cyclus extra introspectief voelen. Thema’s als loslaten, rouw, vergeving of een hoofdstuk afsluiten kunnen naar de voorgrond komen.
Folliculaire fase (na de menstruatie, vóór de eisprong)
In het deel van de folliculaire fase na het bloeden stijgt oestrogeen meestal richting de eisprong. Sommige vrouwen voelen zich in deze periode stabieler of energieker. In mijn praktijk ervaren sommigen dit als een ondersteunende periode voor intenties rond persoonlijke groei, creativiteit, een nieuwe richting of het doorbreken van oude patronen.
Rond de eisprong
Bij de eisprong komt een eicel vrij uit een eierstok. De hormoonspiegels veranderen rond deze periode en de vruchtbaarheid is dan het grootst. Sommige vrouwen merken ook meer energie of een lichtere stemming. In mijn praktijk vinden sommigen het in deze fase makkelijker om contact te maken met thema’s rond vrouwelijkheid, seksualiteit, intimiteit en relaties.
Luteale fase
Na de eisprong stijgt progesteron en daalt het weer vóór de menstruatie als er geen zwangerschap ontstaat. Sommige vrouwen merken weinig verschil, terwijl anderen stemmingsveranderingen, PMS-klachten, vermoeidheid of een grotere emotionele gevoeligheid ervaren.
Een vrouwelijk perspectief op de toekomst
Ik hoop dat de vrouwelijke cyclus en vrouwengezondheid een vanzelfsprekend en erkend onderdeel worden van de psychedelische wereld. Ik vind dat de vraag ‘Waar zit je in je cyclus?’ net zo vanzelfsprekend zou moeten zijn als vragen naar medicatie, de psychische voorgeschiedenis of de intentie voor een reis.
Als je een psychedelische ervaring overweegt, is het daarom goed om vragen te stellen aan degene die je mogelijk begeleidt. Heeft diegene kennis van de menstruatiecyclus, hormonale gezondheid en de verschillende levensfasen van een vrouw? Weet diegene ook waar de eigen deskundigheid ophoudt en wanneer een arts of psychische zorgverlener betrokken moet worden?
Kennis over vrouwen, hormonen en psychedelica is nog geen vast onderdeel van psychedelische begeleiding. Vrouwen hebben dus alle reden om zorgvuldig te kiezen. Zoek iemand die niet alleen aandacht heeft voor de psychedelische ervaring, maar jou als geheel ziet. Als vrouw.
Bewust voorbereiden begint ook bij jou. Vraag jezelf af: waar zit ik in mijn cyclus en hoe voelt mijn lichaam in deze fase? Zijn er hormonale thema’s of klachten waar ik rekening mee wil houden? In welke levensfase zit ik en welke thema’s spelen er nu?
Misschien is de belangrijkste vraag niet alleen: ‘Wat wil ik uit deze ervaring halen?’ maar ook: ‘Hoe kan deze ervaring mij helpen een diepere relatie met mijn lichaam en mijn cyclus op te bouwen, in plaats van ertegenin te leven?’
In een notendop
Er is nog niet genoeg bewijs om te zeggen in welke fase van de cyclus een psychedelische ervaring het beste past. Bewustzijn van je cyclus kan wel helpen bij een zorgvuldige voorbereiding: sta stil bij hoe je je voelt, wat je wilt onderzoeken en welke steun je misschien nodig hebt.
Dit is de Nederlandse vertaling en verkorte versie van een artikel dat ik in samenwerking met PsyStandard schreef. Het volledige Engelstalige artikel lees je op de website van PsyStandard hier.
Praktijk Lotte Boekhout
Herken je jezelf hierin? Misschien ben je benieuwd wat psychedelica voor jou kunnen betekenen en zoek je een benadering die bij je past. Als ervaren ACT-therapeut, gespecialiseerd in begeleiding van vrouwen, bied ik microdosingcoaching en individuele truffelceremonies.
Benieuwd? Plan een gratis kennismaking.